geschreven door: Alex Boogers

‘Je kunt hem niet vergelijken, met niemand. Nordin Ben Salah is uniek. Boksers als Raymond Joval, Regilio Tuur, goeie vechters, hoor, daar niet van, maar ze hebben toch lang niet zo veel bereikt als Nordin. Nee, hij hoort veel meer in het rijtje thuis van Bep van Klaveren, Rudy Koopmans, Alex Blanchard.’
Bokstrainer Michel van Halderen(58) benadrukt het nog maar eens: zijn pupil, met wie hij elf jaar samenwerkte, is de succesvolste bokser van Nederland sinds die namen van weleer in de ring stonden.
Hij zegt: ‘Als ik wel eens hoor dat Tuur aangekondigd wordt als de enige Nederlandse bokser die ooit een wereldtitel behaald heeft, dan denk ik: ‘Nou, jongens, ga je huiswerk’s een keer doen.’
Fighting Nordin zoals Ben Salah in de bokswereld bekend staat wordt op 18 mei 1972 geboren in Marokko, in een klein en afgelegen dorpje met de exotische naam M’Tioua, maar groeit op aan het Mercatorplein in Amsterdam. Het gezin Ben Salah bestaande uit broers Habib, Mohammed en zuster Nabilah (het jongste zusje Laila wordt in Nederland geboren) komt in 1975 naar Nederland om zich bij vader Ben Salah te voegen in het kader van de gezinshereniging.
De jonge Nordin is drie jaar als hij naar Nederland komt. Hij voelt zich snel thuis in Amsterdam, en trekt om met zijn oudste broer Habib, tegen wie hij opkijkt. Habib heeft een bijzonder talent voor vechtsporten en hij kiest voor het Thaiboksen, een sport die via Thailand aanvankelijk overwaait naar Japan, maar juist op dat moment ook in Nederland voet aan de grond krijgt.
Habib Ben Salah (41): ‘Net zoals bij zoveel jongetjes was het Bruce Lee, hè. Je zag hem die trappen maken en dacht: ‘Dat wil ik ook.’ Nordin wilde daarin altijd beter zijn dan ik, altijd. Als ik iets deed, het maakt niet uit wat, dan zei ie: ‘Laat mij dat maar doen, want dat kan ik tien keer beter.’ Nou ja, later was dat ook zo.’
In navolging van zijn oudere broer gaat de vijftienjarige Nordin aan Thaiboksen doen. Hij blijkt minstens zo talentvol als zijn broer. Na zes maanden training stapt hij voor het eerst in de ring, en wint zijn wedstrijd. Het is een begin van een zegentocht die hij completeert als hij in 1993 Europees kampioen Thaiboksen wordt in Finland, en in 1994 wereldkampioen in Amsterdam. Fighting Nordin is dan eenentwintig jaar oud.

Typerend voor Ben Salah is dat hij altijd op zoek is naar iets nieuws, iets wat hem voort kan drijven, wat hem nog méér voldoening geeft. De onbesuisde tiener die zijn broer volgt is als twintiger nog even rusteloos.
Van Halderen zegt: ‘Het was niet ongewoon als ik hem iets leerde, dat hij dan de volgende dag bij me terugkwam en zei: ‘Ik denk dat je die stootcombinatie toch beter zo kunt uitvoeren.’ Was ie daar in z’n hoofd de hele dag mee bezig geweest. Sommige trainers kunnen daar niet tegen. Die worden er gek van. Ik vond het geweldig. Hij was zó gretig.’
Om in zijn levensonderhoud te voorzien wordt hij uitsmijter. Het is een baan die hij goed kan combineren met zijn bokstraining. ‘Aan de deur’ lost hij de problemen tussen bezoekers van het de uitgaansgelegenheid doorgaans op met een goed gesprek, maar als de situatie erom vraagt gaat hij het gevecht niet uit de weg. Tijdens een van die gevechten slaat hij z’n hand per ongeluk door een spiegel. Hij houdt er een groot litteken aan zijn rechterhand aan over.

De Thaibokser Ben Salah leert de trainer met het strak gebonden paardenstaartje kennen in 1994, als het gezin Ben Salah verhuisd naar Purmerend waar vader Ben Salah een baan heeft gevonden als drukker op een drukkerij. Van Halderen en Ben Salah kunnen het onmiddellijk goed met elkaar vinden. Het wordt de jonge Thaibokskampioen snel duidelijk dat hij de overstap zal maken van het Thaiboksen naar het boksen, waar de sportieve uitdaging liggen die hij nodig heeft. Van Halderen geeft toe dat er langzaam een band groeide waarvan hij de diepte niet meteen kan uitleggen.
‘Ik heb geen kinderen, misschien speelt dat mee. Ik zeg niet dat ik een vader voor hem was, maar hij was wel als een zoon voor me. Dat klinkt gek, maar zo was het wel. Zijn vader zei tegen mij: ‘Jij bent óók zijn vader, je ziet hem vaker dan ik.’ Nou, goed, als je jaren met elkaar samenwerkt, en je brengt zo’n jongen helemaal naar de top, dan gebeurt er toch iets met je. Je deelt iets met elkaar.’
De top.
Het gemeenschappelijke doel.
Van Halderen en Ben Salah stellen een strijdplan op en houden zich eraan vast. De eerste vruchten werpen zich af als Fighting Nordin op 19 september 1997 de Beneluxtitel in het middengewicht binnensleept. De rivaliteit tussen Ben Salah en die andere talentvolle bokser, Raymond Joval, groeit als Joval om onverklaarbare redenen afziet om zijn Nederlandse titel tegen Ben Salah te verdedigen en deze vacant maakt.
Van Halderen gelooft niet in de lafheid van Joval: ‘Hij heeft een paar verschrikkelijk harde partijen gebokst. Joval is echt niet bang voor een stoot, hoor. Ook niet van Nordin.’
Hij schokt zijn schouders.
‘Maar wat het dan wél is…….’
Habib Ben Salah denkt dat Nordin hem als tegenstander ‘niet goed lag’: ‘Joval heeft Nordin meerdere keren ontweken. Ik bedoel, er was altijd wel weer wat. Dan vond hij dat hij niet genoeg poen kreeg, dan weer moest z’n kies worden getrokken, waardoor hij niet kon boksen. Hij zag Nordin als een gevaar, zo was het nu eenmaal. Kijk, Nordin heeft zich omhoog geknókt, hè – letterlijk. Hij kwam vanuit de Thaiboksen, wat toch een totaal andere discipline is. In het boksen kijken ze je dan al gauw met de nek aan. Zo van: ‘Heb je weer een Thaibokser, die zonodig moet boksen’. Joval had met de Olympische Spelen meegedaan en de bronzen medaille gewonnen. Hij was al bekend, stond in de aandacht van de media, hiels z’n praatjes. En dat deed ie goed, hoor. Nordin kwam vanuit een compleet andere hoek. Die hield niet zo van al dat blabla. Knókken, daar ging het ‘m om’.

Trainer en pupil houden zich vast aan het strijdplan. Na drieëntwintig winstpartijen bokst Ben Salah in 1999 in Duitsland om de WBU wereldtitel in het supermiddengewicht tegen de Duitser Norbert Nieroba. Het gevecht duurt twaalf ronden. Ben Salah wint de wedstrijd op punten, en mag zich vanaf dat moment wereldkampioen boksen in het supermiddengewicht noemen. Een droom is uitgekomen. Maar zo zwaar bevochten als de overwinning was voor Ben Salah, zo snel neemt de organisatie zijn titel weer af als na de dopingcontrole blijkt dat er sporen van de stof Efinedrine in zijn urine wordt aangetroffen. De stof zit in verschillende hoestdranken en voedingssupplementen en heeft een gering en kortdurend energieopwekkend effect. De voedingssupplementen die Ben Salah gebruikt bevatten de verboden stof.
Hij is wereldkampioen voor een dag.
Broer Habib Ben Salah zegt: ‘Hij was er kapot van. Nu was het niet zo dat we er hele lange gesprekken over voerden. Zo was het niet. Maar hij was gewoon niet te genieten, dat merkte je aan alles. En dat heeft toch best lang geduurd, hoor. Ik denk een half jaar, alles bij elkaar genomen. Goed, toen hij weer eenmaal de draad oppakte ging hij er ook weer vol tegenaan. Maar makkelijk was dat niet.’
In hetzelfde jaar wordt Ben Salah dan toch nog Nederlands Kampioen bij de halfzwaargewichten.

Ben Salah is rauw, meedogenloos voor zichzelf, tijdens de training, en ook voor zijn tegenstanders in de ring. Buiten de ring en de trainingszaal is hij sympathiek, goedlachts, en hangt hij de charmeur uit. Hij is graag in aanwezigheid van vrouwen en onderhoudt verschillende vriendschappen, zowel platonisch als seksueel van aard.
Hoewel hij soms probeert een serieuze relatie aan te gaan, lijkt hij er niet toe in staa. Hij is te rusteloos, te snel verveeld, en duidelijk is dat het ook in de liefde om de overwinning draait.
Van Halderen: ‘Zeiden ze wel eens tegen me op de sportschool: ‘In het adressenboek van z’n telefoon staan wel twintig namen van meisjes met telefoonnummers. ‘Zei ik: ‘O, ja, twintig maar? Dan heb je z’n andere telefoon nog niet bekeken.’
Uit een van die relaties wordt in januari 2000 de enige zoon van Ben Salah geboren. Aanvankelijk is hij teleurgesteld en verbitterd als hij het nieuws van de zwangerschap verneemt, maar als het jongetje eenmaal geboren is sluit hij hem in z’n armen en verdeelt hij zijn tijd vanaf dat moment tussen zijn dagelijkse bokstrainingen en de zorg voor zijn zoon, die hij Marouan noemt.
‘Dat was de grote ommezwaai voor Nordin,’zegt Van Halderen. ‘Boksten stond toen niet meer op nummer een. Maar goed, dat hoor je wel vaker, hè, van jonge vaders, dat het het mooiste is wat hen kon overkomen, het vaderschap. Nou, ja, dat was voor Nordin ook zo.’

In 2001 bokst Ben Salah voor de intercontinentale titel in het supermiddengewicht van de WBA tegen Sidney Msutu. De westrijd verloopt niet volgen plan en Ben Salah wordt voor het eerst in zijn professionele bokscarrière knock-out geslagen.
‘Nou, knock-out,’zegt Van Halderen. ‘De scheidsrechter staakte de wedstrijd. Nordin ging neer…..in de negende, dacht ik, ja de negende. Toen de scheidsrechter aan het tellen was, zei ik tegen Nordin dat hij z’n acht tellen rust moest pakken en weer moest opstaan. Toen ie dat deed, beslitste de scheidsrechter dat het gevecht toch niet kon doorgaan. Technisch gezien noem je dat een RSC, referee stops contest. Dus, ja, knock-out…’
Het verlies is in strijd met het plan. Ben Salah weigert zich erbij neer te leggen en daagt Msutu in 2002 weer uit. Verbeten en vastberaden als hij is wint hij nu wel van de kampioen en Fighting Nordin mag zich intercontinentaal kampioen in het supermiddengewicht noemen. Een jaar later verbaast hij vriend en vijand als hij de titel alweer verliest aan de Argetijn Franscisco Mora.
‘Een slechte dag,’herinnert Van Halderen zich. ‘Nordin voelde zich niet goed. De partij verliep niet zoals gepland. We hadden er geen grip op.’
De revanche volgt op 3 september 2003. Ben Salah wint na twaalf ronden de intercontinentale titel opnieuw, maar komt niet zonder blessures uit de strijd.
Van Halderen: ‘Hij zei tegen me, na de twaalfde ronde: ‘Ik ben blij dat het afgelopen is, want ik heb me daar toch een stoot op m’n kop gehad.’ Later, bij de dopingcontrole, wisten we dat er iets mis was. Hij had water gedronken en begon over te geven. Het hield maar niet op. Ik geloof dat hij wel tien minuten lang heeft overgeven. In het ziekenhuis bleek dat er een hersenzadel in z’n hoofd was geknapt. Je moet weten dat je hersenen aan je schedel op drie plaatsen vastzitten met zogenaamde hersenzadel. Een daarvan was compleet afgekanpt, waardoor er een bloedvlek in z’n hersenen was ontstaan. Nordin heeft toen vijf dagen in Duitsland in het ziekenhuis gelegen, en daarna kon ie weer gaan.’
De boksbond oordeelt dat een bokser met een dergelijk letsel niet meer mag vechten, maar adviseert trainer en bokser tegelijk de beslissing aan te vechten. Aan de kwetsuur is nog nooit een bokser overleden. Ze maken een goede kans om de zaak te winnen,
Van Halderen: ‘Ach, dat zijn van die regeltjes,ja, maar voor Nordin bestond er dan nog steeds die kans om voor de wereldtitel te vechten. Die lag echt voor hem in het verschiet.’

Nordin Ben Salah twijfelt. Vraagt zich af of hij wel moet boksen met zo’n blessure. En als hij stopt met boksen, wat rest hem dan nog? Van Halderen ziet Ben Salah zijn opvolger als trainer en sportschoolhouder. Hij kan na zijn carrière het amateur-en profboksen op zich nemen. Het Thaiboksen neemt Ben Salah al voor zijn rekening. Van Halderen had hem in een vroeg stadium aangemoedigd om verschillende sportcursussen te gaan volgen. Die zouden later van pas kunnen komen.
Op 20 september 2004 wil Van Halderen een aantal zaken met Ben Salah doornemen. Besloten wordt dat ze ’s avonds tijdens een etentje de zaken zullen bespreken.
‘Doen we vaker,’zegt Van Halderen. ‘Happie eten bij de Thai aan de Rijnstraat’.
Hij peinst.
‘Op de een of andere maniet had ik iets….Toen hij kwam trainen om half zes, vroeg ik hem: ‘Wil jij m’n zaak overnemen?’Hij wist dat ik serieus was. Zo direcht had ik het hem nooit gevraagd. Nou, ja, dat vond ie prima. Dan deed ie daar wat luchtig over, weet je wel. De details over hoe en waarom zouden we bij het eten bespreken. Dat was het laatste, eigenlijk. Hij ging trainen, en toen kwam dat telefoontje.’
De mobiele telefoon van Ben Salah ligt achter de bar. Als hij voor een ogenblik de trainingszaal verlaat herkent hij het riedeltje van zijn telefoon en neemt op.
Bedrijfsleidster Nicolien staat achter de bar en vangt flarden van het gesprek op. Ze hoort een luide mannenstem aan de andere kant van de lijn. Ben Salah zegt dat hij niet weg kan, omdat hij aan het trainen is. Hij klinkt geïrriteerd en spreekt een locatie af waar hij de beller na de training kan ontmoeten. Het is voor de bedrijfsleidster onduidelijk wie Ben Salah aan de telefoon heeft. Na de training verlaat hij haastig het sportcomplex. Zegt Nicolien vluchtig gedag, vergeet de afspraak met zijn trainer, stapt en zijn auto, en rijdt naar de President Kennedylaan in Amsterdam, niet ver van het Thaise restaurant waar hij die avond een hapje zou gaan eten. Hij parkeert zijn auto in de straat en loopt op een drietal mannen toe dat hem staat op te wachten. Er ontstaat een hevige woordenwisseling. Buurtbewoners horen Ben Salah roepen: ‘Nou, schiet dan! Schiet dan, als je durft!’ Een van de mannen trekt een vuurwapen en schiet Ben Salah in zijn bui. Geschrokken en gewond rent hij de straat over, met zijn belagers achter zich aan. Ze schieten verschillende malen op de vluchtende bokser. Een van de kogels treft hem in het achterhoofd en hij zakt nabij een vluchtheuvel in elkaar. De mannen staan voor een ogenblik over hem heen, vuren nog een paar schoten af, en slaan daarna op de vlucht. Het is rond tien uur in de avond. De zwaar gewonde Ben Salah wordt door een ambulance naar het VU ziekenhuis gereden. Het ziet er niet goed uit. Omstreeks tien voor half twaalf overlijdt Nordin Ben Salah aan zijn verwondingen. Hij is tweeëndertig jaar oud.
Laila Ben Salah; ‘Ik heb het nieuws als eerste gehoord. De recherche kwam bij mij aan de deur, om drie uur ’s nachts. Ze stelden zich voor en vroegen of Nordin Ben Salah mijn broer was. ‘Ja,’zei ik. Nou, en toen stonden ze daar maar. Ik vond dat ze er maar omheen bleven draaien, dus ik zei: ‘Zeg nou wat er aan de hand is!’ Toen zeiden ze dat hij die avond rond kwart over tien was doodgeschoten.’ Wat er daarna gebeurde weet ik niet meer. M’n kinderen werden gewekt door mijn geschreeuw. M’n schoonzus, de vrouw van Mohammed, sliep gelukkig bij mij en ving de kinderen op. Ik heb mezelf twee uur lang opgesloten en kom alleen maar huilen en schreeuwen. Daarna heb ik geprobeerd Habib te bellen, maar z’n telefoon stond uit. Ik ben naar hem toe gereden en heb hem het nieuws verteld.’
Habib Ben Salah: ‘M’n zusje belde aan de deur. Het was toe rond een uur of vier, geloof ik. Ik deed open en zag meteen dat er iets ergs aan de hand was. M’n zusje schreeuwde dat Nordin was doodgeschoten. Ik schrol natuurlijk heel erg, weet je. Ik was in de war en wist niet precies wat ik ervan moest denken. Laila was zo overstuur dat ik haar probeerde te kalmeren. Ik dacht: ik kan beter rustig blijven. Later ben ik het nieuws aan Michel gaan vertellen. Ik moetst iets doen.
Van Halderen: ‘Ik had ’s avonds op teletekst gelezen: tweeëndertigjarige man neergeschoten. Ik dacht toen nog nergens aan. De volgende ochtend zou ik heel vroeg gaan fietsen, dat doe ik elke dag. Stond Habib ineens om acht uur ’s ochtends voor de deur. Nu is Habib nooit op tijd, dus dat hij zo vroeg voor de deur stand was vreemd. Toen ik opendeed en z’n gezicht zag, zo verwrongen, nou, ja, toe wist ik het al.’
Laila Ben Salah:’ Het nieuws ging zó snel rond. M’n ouders waren in Marokko, bij m’n zus Nabilah. Ik belde haar op en zei: ‘Er is iets met Nordin gebeurd. ‘Het eerste waar zij toen aan dacht was dat hij een zware bokspartij had gehad en in het ziekenhuis lag. Ik zei: ‘Nee, hij is doodgeschoten.’ De telefoon is toen uit haar handen gevallen, en, ja…… Die week daarop zag ik m’n ouders in Nederland. Dat was moeilijk. Ze praten er liever niet over. Het is hun manier van verwerken. Mijn ouders zijn traditionele mensen en vinden veel kracht in het geloof. Ik heb er nog elke dag moeite mee. Het kan gewoon niet waar zijn dat we hem nooit meer zullen zien. Dat hij er niet meer is.’

Kort na de dood van Ben Salah verschijen er artikelen in kranten en weekbladen die een beknopte reconstructie weergeven van de noodlottige dag. Vrienden en bekenden uit de bokssport worden geïntervieuwd. Bokscollega en rivaal Raymond Joval laat zich in het Parool kritisch uit over Ben Salah. Hij insinueert dat Nordin opmerkelijk veel geld te besteden had. Hij sprak over z’n ‘dure auto’en vraagt zich af hoe hij zich dat kon veroorloven. Hij spreekt over ‘bijklussen’. Joval verdient aanzienlijk minder geld en acht zichzelf een betere bokser dan Ben Salah. Habib Ben Salah confronteert Joval met zijn uitspraken tijdens de stille tocht die voor de vermoorde bokser wordt georganiseerd, en Joval biedt z’n excuses aan. De media hebben ‘de boel verdraaid’.
Habib Ben Salah:’Ik zei tegen hem: ‘Je kunt de krant zo opbellen en het laten rechtzetten. ‘Zei hij: ‘Hoe moet ik dat dan doen?’ Zoiets komt op mij nogal dom over. Ik snap dat niet. Als je niet weet waar je over praat, hou dan je mond.’
Volgens Habib was zijn broer geen crimineel. Wat de aanleiding geweest zou kunnen zijn weet hij niet. Hij is zich ervan bewust dat zijn broer zijn moordernaars moet hebben gekend.
‘Ik weet niet precies met welke mensen hij zich inliet. Maar met Nordin kon je altijd praten, weet je. Misschien kende hij mensen die met het een en ander te maken hadden, maar Nordin zelf was geen crimineel. Daar had hij het hart niet voor. Een heilige was hij niet, maar zover ik weet is dat nog geen reden om iemand te vermoorden.’